Het is een van de zwaarste en meest nauwkeurige wetenschappelijke constructies ooit gebouwd.
Terwijl het wereldwijde debat blijft draaien rond traditionele kerncentrales, klimaatverandering en afhankelijkheid van fossiele brandstoffen, vordert een ongekend experiment buiten de schijnwerpers.
Het gaat om ITER, het ambitieuze internationale project dat wil aantonen dat kernfusie de schone en vrijwel onbeperkte energiebron van de toekomst kan worden.
Innovatie. De Verenigde Staten versnellen de luchtvaartrevolutie: ze testen nu al onbemande militaire vliegtuigen met kunstmatige intelligentie
opent in nieuw tabblad
Na meer dan twee decennia van ontwerp, tests en samenwerking tussen wereldmachten heeft ITER zojuist een van de meest delicate fasen in zijn geschiedenis doorlopen.
Het meest ambitieuze bouwproject ooit
ITER, gelegen in Cadarache, in het zuiden van Frankrijk, is geen conventionele elektriciteitscentrale. Het is een gigantisch laboratorium dat is ontworpen om op aarde hetzelfde energieproces na te bootsen dat in de zon plaatsvindt.
Het hart van het systeem is een experimentele reactor die extreme omstandigheden aankan die nog nooit eerder door de mens zijn bereikt.
De recente vooruitgang markeert een keerpunt: de laatste assemblage van de vacuümkamer is begonnen, de ruimte waar het plasma zal worden gegenereerd en gecontroleerd, een vorm van materie die een temperatuur van 150 miljoen graden Celsius zal bereiken, een temperatuur die veel hoger is dan die van de kern van de zon.
De centrale kamer van de reactor, bekend als vacuum vessel, bestaat uit negen enorme stalen secties die met millimeterprecisie zijn vervaardigd. Elke module weegt tientallen tonnen en samen wegen ze meer dan 400 ton, waardoor ITER een van de zwaarste en meest nauwkeurige wetenschappelijke constructies is die ooit zijn gebouwd.
De montage vereist zeer nauwkeurige robots, lasersystemen en constante controles, aangezien een minimale afwijking de stabiliteit van het plasma kan beïnvloeden. De installatie wordt uitgevoerd door een internationaal industrieel consortium, wat het mondiale karakter van het project weerspiegelt.
Hoe werkt de reactor die de wereldwijde energievoorziening wil veranderen?
Het doel van ITER is om lichte waterstofatomen te laten fuseren, waardoor enorme hoeveelheden energie vrijkomen. Om te voorkomen dat het plasma de reactor vernietigt, zullen ultrakrachtige magnetische velden worden gebruikt om het plasma zwevend te houden zonder dat het enig vast oppervlak raakt.
Dit proces, kernfusie genaamd, verschilt radicaal van de kernsplijting die in de huidige centrales wordt gebruikt. De belangrijkste voordelen zijn:
- Geen koolstofuitstoot
- Geen langlevend radioactief afval
- Vrijwel onbeperkte brandstofvoorraad
- Minder risico op rampzalige ongevallen
Daarom beschouwen veel wetenschappers het als de ultieme energiebron.
Techniek tot het uiterste doorgevoerd
Het beheersen van een plasmamassa bij extreme temperaturen vereist een perfecte coördinatie tussen meerdere geavanceerde systemen. ITER combineert:
- Gigantische supergeleidende magneten
- Real-time thermische en magnetische sensoren
- Redundante insluitings- en veiligheidssystemen
- Automatische uitschakelprotocollen bij elke afwijking
De sleutel zal zijn om het plasma gedurende langere perioden stabiel te houden, iets wat tot nu toe slechts in beperkte mate is gelukt in kleinere experimentele reactoren.
Wat staat er op het spel voor de energietoekomst van de planeet
Als ITER aantoont dat kernfusie op grote schaal haalbaar is, zou dat een historische impact hebben. Het zou kunnen leiden tot commerciële reactoren die hele steden kunnen voorzien van energie zonder vervuiling en zonder afhankelijk te zijn van eindige hulpbronnen. Het mondiale energiemodel zou onomkeerbaar veranderen.
Hoewel ITER geen elektriciteit voor het net zal produceren, zou het succes ervan de weg vrijmaken voor een nieuwe generatie reactoren die tientallen of zelfs honderden jaren kunnen functioneren.
