Het gedrag van de bijen waarschuwt ons dat er iets niet goed gaat en ze zijn van cruciaal belang voor het milieu. Wetenschappers geloven zelfs dat ze kunnen worden gebruikt om de luchtkwaliteit in steden te meten.
Volgens een studie gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Insect Science kunnen de darmen van wilde bijen fungeren als een milieuverslag. Hun darminhoud weerspiegelt namelijk de ecologische kwaliteit van de stad.
Het onderzoek wordt geleid door wetenschappers van de Xi’an Jiaotong-Liverpool University, die van mening zijn dat alles gemeten kan worden, van de bloemendiversiteit tot de microbiële voetafdruk die verband houdt met menselijke activiteit.
De darmen van bijen tonen het ecologisch welzijn van steden aan
Voor de studie werd de solitaire metselbij Osmia excavata als indicatororganisme gebruikt. De onderzoekers analyseerden exemplaren die waren verzameld in tien stedelijke landbouwgebieden in de Chinese stad Suzhou.
De gebruikte methode was metagenomische sequencing. Het resultaat was een verrassend gedetailleerd beeld van de stedelijke omgeving waarin deze bestuivers leven.
Het plantaardige DNA dat in de darmen werd aangetroffen, wees op een zeer beperkt dieet, dat voornamelijk bestond uit Brassica-gewassen en platanen (Platanus), een sierplant die doorgaans geen favoriete bron van stuifmeel is.
Deze afhankelijkheid zou wijzen op een werkelijk tekort aan bloemen en een opportunistische voeding, bepaald door het soort vegetatie dat in steden wordt aangeplant. Bovendien varieerden de voedingspatronen duidelijk tussen de verschillende zones, in navolging van de lokale vegetatiesamenstelling.
De darmen van bijen kunnen helpen om milieuvriendelijkere steden te creëren
De darmen van de bijen bevatten ook talrijke bacteriofagen (virussen die bacteriën infecteren), waarvan vele tot nu toe onbekend waren.
Deze virussen spelen een stabiliserende rol in het microbioom. In de meest aangetaste gebieden constateerden de onderzoekers minder regulerende fagen, meer opportunistische bacteriën en een toename van virussen die verband houden met gewervelde dieren.
Dit is een patroon dat overeenkomt met omgevingen die onder grotere ecologische druk staan. Met de nieuwe aanpak zouden betere resultaten kunnen worden behaald dan met traditionele biodiversiteitsinventarisaties.
De sleutel is dat het niet alleen aangeeft welke soorten aanwezig zijn, maar ook hoe ze fysiologisch op de omgeving reageren. Op basis van deze gegevens geeft de studie duidelijke aanwijzingen voor stadsplanning.
Bijvoorbeeld: diversificatie van plantensoorten die verder gaan dan sierplanten, spreiding van de bloei om periodes zonder voedsel te voorkomen en beperking van het gebruik van chemicaliën die nuttige micro-organismen verstoren.
Bovendien benadrukken de resultaten de noodzaak om de nabijheid tussen bijenkasten van gedomesticeerde bijen en wilde populaties beter te beheren, om de overdracht van ziekteverwekkers in gedeelde groene ruimtes te verminderen.
De bij bewijst het: steden lijden onder milieustress
Naast het dieet identificeerde de studie een gemeenschappelijke bacteriële kern bij de meeste bijen, gedomineerd door bacteriën van de groep Gammaproteobacteria, met name van het geslacht Sodalis.
Dit micro-organisme speelt een sleutelrol bij het vergemakkelijken van de vertering van stuifmeel, waardoor bijen essentiële voedingsstoffen kunnen opnemen.
Op twee van de onderzochte locaties was Sodalis echter vrijwel verdwenen en vervangen door opportunistische bacteriën zoals Pseudomonas.
Deze abrupte verandering is een teken van milieuverstoring, geassocieerd met een lage florale diversiteit of chemische stress. Wanneer nuttige micro-organismen verloren gaan en generalisten zich verspreiden, raakt het evenwicht in de darmen verstoord.
De analyse detecteerde ook 173 genen voor antibioticaresistentie. Hoewel hun aanwezigheid gering was, varieerde hun verspreiding per gebied. Dat wil zeggen dat bijen onbewust sporen van de stedelijke infrastructuur opnemen.
