De geopolitiek van de 21e eeuw heeft een nieuw, ijskoud epicentrum gevonden. Na de arrestatie van Nicolás Maduro in Venezuela begin deze maand heeft de regering van Donald Trump haar diplomatieke agressiviteit naar het noorden verlegd. Het doel is een oude wens: de controle over Groenland overnemen, dat door het Witte Huis wordt omschreven als een “goudklomp” aan strategische hulpbronnen. De fysieke realiteit is echter onontkoombaar, want onder een complexe geologie gaat een absoluut gebrek aan basisinfrastructuur schuil, waardoor elk winningsplan een logistieke utopie wordt.
De 93 mijl lange asfaltmuur.
Sinds de Republikeinse Partij in 2025 de Make Greenland Great Again Act heeft ingevoerd, is de druk op Denemarken opgevoerd tot zelfs het gebruik van geweld. Volgens het Center for Strategic and International Studies (CSIS) heeft Washington Groenland tot een kwestie van “nationale veiligheid” verheven. Deze houding, die door sommige analisten al de “Donroe-doctrine” wordt genoemd, heeft tot doel het westelijk halfrond veilig te stellen als exclusieve invloedssfeer tegen Russische ijsbrekers en Chinese expansie.
Maar deze obsessie botst met de techniek. Volgens gegevens van CSIS heeft Groenland, een gebied dat drie keer zo groot is als Texas, in totaal slechts 93 mijl (150 kilometer) aan wegen. Er zijn geen spoorwegen en de nederzettingen liggen ver van elkaar verwijderd. Diogo Rosa, onderzoeker bij de Geologische Dienst van Denemarken en Groenland, waarschuwt in Fortune dat elk mijnbouwproject deze toegankelijkheid vanaf nul moet creëren. Dit omvat havens die industriële volumes aankunnen (de haven van Narsaq verwerkt amper 50.000 ton per jaar) en lokale energiecentrales, aangezien het huidige elektriciteitsnet niet in staat is om een grootschalige mijn te ondersteunen.
Het raadsel van eudialiet.
Zelfs als er wegen zouden worden aangelegd om bij het neodymium en terbium te komen, vormt het mineraal op zich een ongekende technische uitdaging. De zeldzame aardmetalen van Groenland zitten meestal ingesloten in een complex soort gesteente dat eudialiet wordt genoemd. In tegenstelling tot de carbonatieten die elders in de wereld met beproefde methoden worden gewonnen, heeft nog niemand een rendabel proces ontwikkeld om ze uit eudialiet te halen, zoals analisten hebben uitgelegd.
Daarom bestempelen deskundigen zoals Javier Blas het enthousiasme van de regering-Trump als een “optimistische PowerPoint”. Blas stelt dat het eiland geen Wonderland van grondstoffen is: als na decennia van exploratie geen enkele grote mijnbouwonderneming met succes heeft geopereerd, dan is dat omdat de verwerkingskosten – die meer dan 1 miljard dollar zouden bedragen – alle winst opslokken. Daar komt nog bij dat afzettingen zoals Kvanefjeld samen met radioactief uranium voorkomen, wat heeft geleid tot massale maatschappelijke weerstand en milieuwetten die de projecten blokkeren.
De illusie van mijnbouwrijkdom.
Momenteel heeft Groenland slechts twee actieve mijnen: een anorthosietmijn en de goudmijn van Nalunaq. Deze laatste, geëxploiteerd door het Canadese Amaroq Minerals, produceerde in 2025 6.600 ounce goud, waarmee het zijn eigen prognoses overtrof. Maar zoals Scott Dunn, CEO van Noveon Magnetics, in Fortune opmerkt, is het succes van goud (een mineraal met een hoge waarde en een laag volume) niet schaalbaar naar zeldzame aardmetalen. Terwijl Washington langetermijnplannen maakt voor het Noordpoolgebied, produceren bedrijven zoals dat van Dunn al magneten in Texas met materialen die buiten China worden gewonnen, wat aantoont dat de oplossing voor de technologische bevoorrading misschien wel dichter bij huis ligt dan bij de poolcirkel.
De factor China: de stille eigenaar.
De grote strategische hindernis voor de “Donroe-doctrine” is niet alleen het ijs, maar ook het feit dat Peking er al is. China controleert ongeveer 90% van de wereldwijde voorraad zeldzame aardmetalen en heeft zijn kaarten op de Groenlandse ondergrond via rechtszaken goed gespeeld. Het bedrijf Energy Transition Minerals (ETM), met aanzienlijk Chinees kapitaal, voert een internationale arbitrageprocedure tegen Groenland en eist een historische schadevergoeding van 11,5 miljard dollar – vier keer het bbp van het eiland – na het verbod op uraniumwinning in 2021.
Dit juridische geschil plaatst het eiland in een geopolitieke tang: Washington wil de controle om Peking te verdrijven, maar Peking blokkeert de rijkste afzettingen al door middel van bedrijfsacties en eerdere exploitatierechten.
De bevaarbare Noordpool: een onverwachte bondgenoot?
Paradoxaal genoeg is het hoax van de klimaatverandering juist wat de plannen van het Witte Huis versnelt. Groenland warmt veel sneller op dan de rest van de planeet, en door het smelten van het ijs verandert de Noordpool in een strategische handelscorridor. Zoals de New York Times meldt, is de Polar Silk Road niet langer een projectie: in oktober 2025 bereikte een Chinees schip Groot-Brittannië via het noorden in slechts 20 dagen, wat een tijdwinst van 40% opleverde ten opzichte van het Suezkanaal.
Deze nieuwe connectiviteit maakt Groenland tot een “onzinkbaar vliegdekschip” te midden van de nieuwe zeeroutes. Het smelten van het zee-ijs lost echter het probleem op het vasteland niet op. In het noorden van het eiland dwingt het extreme klimaat alle mijnbouwmachines nog steeds tot een winterslaap van zes maanden per jaar, waardoor winstgevendheid een “optische illusie” blijft.
De schat achter de ijsmuur.
De poging om Groenland onder controle te krijgen lijkt te botsen op een muur van milieuwetten, een vijandige geologie en vooral een totaal gebrek aan basisinfrastructuur. De regering-Trump heeft honderden miljoenen geïnvesteerd in mijnbouwbedrijven, maar de resultaten blijven begraven onder lagen permafrost.
Zoals Anthony Marchese in Fortune treffend samenvat: “Als je naar Groenland gaat voor de mineralen, heb je het over miljarden dollars en een extreem lange tijdspanne”. Terwijl het Witte Huis het eiland verkoopt als de ultieme trofee van de nieuwe technologische Koude Oorlog, dicteert de technische realiteit van 2026 een eenvoudiger oordeel: de grootste schat van het eiland wordt nog steeds beschermd, niet door wapens of verdragen, maar door het ontbreken van een weg ernaartoe.
